Meşhur ismi
Adı
Derecesi
Güvenirliliği
Doğum Yılı
Vefat Yılı
Yaşadığı
Yerler
Rivayetleri
Sahabî
- 93
Medine, Basra
1. Sıra (8476)
2. Sıra (212)
3. Sıra (2)
4. Sıra (1)
Enes b. Mâlik, hicretten on yıl önce (612) Medine’de doğmuş, Hz. Peygamber’in Medine'ye hicretiyle birlikte henüz on yaşındayken annesi Ümmü Süleym tarafından onun hizmetine verilmiştir. Hz. Peygamber'in vefatına kadar süren on yıllık sadakatiyle "Hâdimü’n-Nebî" lakabını almış bir sahabî râvidir (İbn Sa‘d, et-Tabakât, VII, 17).
Hazrec kabilesinin Neccâroğulları koluna mensup olan Enes b. Mâlik, kardeşi Berâ b. Mâlik, teyzesi Ümmü Harâm ve üvey babası Ebû Talha gibi seçkin sahâbîlerin bulunduğu ilim ve hizmet ehli bir aile ortamında yetişmiştir (İbnü’l-Esîr, Üsdü’l-gâbe, I, 151). Resûl-i Ekrem’in hususi terbiyesinde yetişirken onun sadece emirlerini yerine getirmekle kalmamış, aynı zamanda nebevî ahlakı, çocuklara karşı hoşgörüsünü ve eğitim metodunu en ince ayrıntısına kadar gözlemlemiştir. Nitekim kendisi on yıl boyunca bir kez bile azar işitmediğini bizzat nakletmiştir [TŞ000345 Tirmizi, Şemail, 157]. Resûl-i Ekrem’in hususi terbiyesinde yetişen ve nebevî ahlakı en ince ayrıntısına kadar gözlemleyen Enes b. Mâlik, sahip olduğu 2286 rivayetle en çok hadis rivâyet eden müksirûn râviler arasında üçüncü sırada yer almıştır (İbn Hacer, el-İsâbe, I, 71). Hadis ilmindeki yerini eşsiz kılan en önemli husus, rivayetlerini sadece ezbere dayandırmayıp bizzat kayıt altına almış olmasıdır; nitekim kendisi 'Biz duyduğumuz hadisleri yazmadıkça ilim kabul etmezdik' diyerek bu defterleri talebelerine göstermiştir (İbn Sa‘d, et-Tabakât, VII, 20). Rivayet sırasında hata yapma endişesiyle son derece titiz davranan Enes, çok konuşanın yanılacağını savunarak bildiği her şeyi rivayet etmemiş, bir hadis naklettiğinde ise mutlaka "veya Resûlullah böyle buyurdu" eklemesini yaparak ihtiyatlı bir dil kullanmıştır (Ahmed b. Hanbel, el-Müsned, III, 205-235). Uzun yıllar yaşadığı halde hafızası bozulmayan Enes, Basra’da kurduğu ilim halkasında Hasan-ı Basrî, İbn Sîrîn ve Zührî gibi tâbiîn tabakasının en büyük imamlarını yetiştirerek nebevî sünnetin bu bölgede ekolleşmesini sağlamıştır (Zehebî, A’lâmü’n-nübelâ, III, 395-406). Aynı zamanda iyi bir ok atıcısı olan, Hz. Ömer devrinde İran fetihlerine katılarak Tüster Valisi Hürmüzân’ı esir alan bu mücahid sahâbî, ömrünün son yıllarında Emevî valisi Haccâc’ın baskılarına karşı vakarla direnmiştir (İbn Sa‘d, VII, 20). 93 (711-12) yılında Basra’da vefat eden en son sahâbî olarak, yanından hiç ayırmadığı Resûlullah’a ait bir saç telini dilinin altına, bir çubuğu ise vasiyeti üzerine kefenine yerleştirerek ebediyete intikal etmiştir (İbn Sa‘d, VII, 25; DİA, "Enes b. Mâlik", XI, 234).
Tabiîn
0 - 145
Basra
2. Sıra (1)
3. Sıra (55)
4. Sıra (98)
5. Sıra (34)
6. Sıra (7)
7. Sıra (8)
Tabiîn
65 - 130
Medine, Kufe
1. Sıra (13)
2. Sıra (14)
3. Sıra (654)
4. Sıra (19)
Babası Zekvan, Hz. Osman'ın eşi Remle bt. Şeybe'nin ya da kızı Âişe bt. Osman'ın azatlı kölesiydi. Bu sebeple Kureyş'ten sayılır. Yine Zekvan'ın Hz. Ömer'i şehit eden Ebu Lü'lüe'nin kardeşi olduğu da söylenir. Abdullah, İbn Ömer hayatta iken 65 yılında doğdu. Ashaptan Enes b. Malik'ten tabiinden Şa'bi, Eban b. Osman, Said b. Müseyyeb ve Harice b. Zeyd ile görüştü.
Hadis, fıkıh, hesap ve şiir alanlarında yetkinliği bulunsa da uzmanlık alanı hadisti. Çok hadis rivayet eden bir râvî idi. Ali el-Medini onu Tabiin'in ileri gelenleri arasında sayar. Süfyan es-Sevri ise hadiste Emirü'l-Mümin mertebesinde görür. Ahmed b. Hanbel sika olduğunu söyler ve hadis otoritelerince böyle kabul edilir. Rivayetleri Kütüb-i sitte'de yer alır. Kendisinden oğulları Abdurrahman ile Ebü’l-Kāsım ile Sâlih b. Keysân, Mûsâ b. Ukbe, Hişâm b. Urve, Süfyân es-Sevrî, Mâlik b. Enes ve Süfyân b. Uyeyne gibi muhaddisler hadis rivayet ettiler.
Mescid-i Nebevî'de Ebü’z-Zinâd’a mahsus bir ilim halkası mevcuttu. Aynı anda 300 kişiye hadis, fıkıh ve hesap ilimleri öğretmekteydi. Onun bu haline yakından şahit olan Ebu Hanife ve Ahmed b. Hanbel tam bir alim olduğuna şahitlik etmişlerdir. Muhammed b. Abdülazîz ez-Zührî, Ebü’z-Zinâd’ın sohbetinden ayrılmazdı. Hesap işinden anladığından Ömer b. Abdülaziz tarafından Kufe haracını toplamaya Hişam b. Abdülmelik tarafından da Medine'nin mali ilerini yürütmekle görevlendirildi.
Sonraki alimlere intikal etmediğinden mahiyeti bilinmeyen bir eser yazdığı iddia edilen Abdullah, Ramazan ayının 17'sinde Cuma akşamı 130/748 yılında Emevi iktidarının son senelerinde Medine'de vefat etti.
Tabiîn
0 - 117
1. Sıra (1)
2. Sıra (852)
3. Sıra (68)
4. Sıra (4)
6. Sıra (1)
7. Sıra (1)
Tabiîn
0 - 252
Bağdat
3. Sıra (1)
4. Sıra (22)
5. Sıra (125)
6. Sıra (79)
7. Sıra (15)
8. Sıra (1)
Tabiîn
0 - 193
Kufe, Basra, Bağdat
1. Sıra (2)
2. Sıra (1)
3. Sıra (135)
4. Sıra (442)
5. Sıra (307)
6. Sıra (62)
7. Sıra (2)
Tabiîn
0 - 130
Basra, Bünane
2. Sıra (204)
3. Sıra (9)
Tabiîn
108 - 194
Basra, Bağdat
3. Sıra (56)
4. Sıra (208)
5. Sıra (80)
6. Sıra (11)
7. Sıra (6)
Etbau'-Tabiîn
133 - 227
Basra
3. Sıra (1)
4. Sıra (140)
5. Sıra (236)
6. Sıra (74)
7. Sıra (7)
8. Sıra (1)
Etbau'-Tabiîn
0 - 120
2. Sıra (32)
3. Sıra (6)