Meşhur ismi
Adı
Derecesi
Güvenirliliği
Doğum Yılı
Vefat Yılı
Yaşadığı
Yerler
Rivayetleri
-
3. Sıra (2)
Bükeyr b. Abdullah b. Eşec ile aynı tabakadan olup her ikisi de İbn Abbas'ın mevlâsı Küreyb'den rivayette bulunmuştur. Ancak Bükeyr et-Tâî; İbn Abbas'ın, tezyesi Meymune'nin yanında kaldığı ve gece vakti Rasulullah (s.a.v.) ile birlikte namaz kıldığına dair rivayetiyle bilinmektedir.
Sahabî
- 50
Medine, Hayber
Hz. Safiye bt. Huyey, milâdî 610 yılında Medine’de doğmuştur. Babası, Medine’deki üç Yahudi kabilesinden biri olan Benî Nadîr’in reisi Huyey b. Ahtab, annesi ise diğer bir Yahudi kabilesi olan Beni Kureyza’ya mensup olan Berre bt. Semev’el’dir. Hz. Mûsâ’nın kardeşi Hârûn b. İmrân’ın soyundan gelen Lâvey b. Ya‘kub’un torunlarındandır. Bu bakımdan hem anne hem baba tarafından Yahudi soyuna mensuptur. (Muhammed Hamidullah, İslam Peygamberi, s. 686). Asıl adı Zeynep olup, çocuğu olmamasına rağmen geleneğe uyarak “Ümmü Yahyâ” künyesini almıştır. (İbn Hacer, Fetḥu’l-bârî, IV, 814)
Babası Huyey, Medine’den sürgün edildikten sonra Hayber’e yerleşmiş ve orada Mekkeli müşriklerle Benî Kurayza Yahudilerini Müslümanlar aleyhinde kışkırtmaya devam etmiştir. Benî Kurayza Yahudileri ihanetten dolayı cezalandırılırken o da öldürülmüştür. (Özçelik, Esra, Hz. Peygamber’in Eşi Hz. Safiye, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Elazığ, 2018, s. 20.)
Hayber’in fethi sırasında (Safer 7/Temmuz 628) kocası öldürülen Safiyye esir alınmış, esirlerin taksiminde Dihye b. Halîfe’ye verilmiştir. Ancak Benî Nadîr ve Benî Kurayza’nın hanımefendisi olduğu için Hz. Peygamber (sav)’den başkasına verilmesinin uygun olmayacağı belirtilmiş, bunun üzerine Dihye’ye başka bir cariye verilerek Safiyye, Hz. Peygamber (sav)’in hissesine ayrılmıştır. Araplar arasında ganimetin hükümdara ayrılan en kıymetli payına “safiyy” denildiğinden, ona da “Safiyye” ismi verilmiştir. (Hatırlı, Büşra Sultan, İslâm’a Davet Sürecinde Hz. Peygamber’in Eşleri ve Konumları, Yüksek Lisans Tezi, Tokat, 2024, s. 58.)
Hz. Peygamber (sav), Safiyye’ye Müslüman olması halinde kendisiyle evleneceğini, aksi halde serbest bırakıp ailesine göndereceğini bildirmiştir. Safiyye’nin İslâmiyet’i kabul etmesi üzerine onu âzat etmiş, özgürlüğünün de mehri olduğunu ifade etmiştir. Hayber’den Medine’ye dönüş yolunda bir konak yerinde nikâhları kıyılmıştır. (DİA, “Safiyye”)
Hz. Safiyye, akıllı, faziletli, ibadete düşkün, yumuşak huylu, cesur ve cömert bir hanım olarak tanınmıştır.
Hz. Safiyye’den yaklaşık olarak on hadis nakledilmiştir. Hayızlı kadından vedâ tavafının düşeceği (Buhârî, “Ḥayıż”, 27; “Ḥac”, 34, 129) ve suizanna sebep olacak davranışlardan sakınmak gerektiğini belirten rivayetler bunlardandır (Buhârî, “İtikâf”, 8, 11, 12).
Hz. Safiyye, Hicrî 50 (Ekim 670) veya 52 (Eylül 672) yılında Medine’de vefat etmiştir. Cenaze namazını Muâviye b. Ebû Süfyân veya Saîd b. Âs kıldırmış ve Bakī Mezarlığı’na defnedilmiştir. (DİA, “Safiyye”)